مرکز تخصصی مدیریت MBA ایران

علمی -خبری - تحلیلی

انواع ساختارها از دیدگاه مینتز برگ

•ساختار ساده
•بوروکراسی ماشینی
•بوروکراسی حرفه ای
•ساختار بخشی
•ادهوکراسی

عناصر مشترک در سازمانها :

1-     بدنه اصلی عملیات The operating core: کارکنانی که در ارتباط با تولید محصولات ویا ارائه خدمات مؤسسه کارهای اصلی انجام می­دهند .

2-     بخش عالی سازمان The stratejic apey: مدیران عالی سازمان ، کسانی که مسئولیت کل سازمان را به عهده دارند.

3-     بخش میانی The Middle line : مدیرانی که هسته عملیاتی را به بخش عالی سازمان پیوند می دهند .

4-     متخصصین فنی ( فنی سالاران ) : تحلیلگران ، کسانی که مسئولیت اجرای شکل های خاص استاندارد سازی را در سازمان به عهده دارند .( مهندسین ، زمان سنجی و حرکت سنجی و ....... )

5-     بخش ستاد پشتیبانی : افرادی که واحد های ستادی را تصدی می­کنند ، کسانی که خدمات پشتیبانی غیر مستقیم به سازمان ارائه می دهند .

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۸:٠۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/٢٥

عوامل تعیین کننده ساختار (عامل پنجم:قدرت)

قدرت کنترل ( گزینش استراتژیک ) The strategic choice factor 

در بهترین شرایط عوامل چهارگانه قبلی (استراتژی،اندازه ،فن آوری و محیط) فقط پنجاه تا شصت درصد تغییر پذیری در ساختار را تشریح می­کنند .

    بر اساس این دیدگاه در هرزمان ساختار یک سازمان تا حد زیادی نتیجه اقدامات صاحبان قدرت آن سازمان در انتخاب ساختاری است که می­خواهد به مدد آن کنترل خود را حداکثر سازد

ساختار یک سازمان ماحصل تنازع قدرت فیمابین ائتلاف های درونی سازمانی بوده که منافع ویژه ای برای خود داشته و هر کدام از آنها ساختاری را طالبند که درهر زمان ، منافع آنها را درعوض منافع کلی سازمان ، بهتر تأمین کند .

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٧:۳٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/٢٥

عوامل تعیین کننده ساختار(بخش چهارم:محیط)

محیط Environment 

محیط: نیرو هائی که بر عملکرد سازمان تأثیر گذاشته و سازمان کنترل کمی بر آنها دارد و یا اینکه اصلاً کنتری بر آنها ندارد .

محیط عمومی General Environment  : همه شرایطی که بر سازمان تأثیراتی داشته ولی وابستگی آن ها نسبت به سازمان واضح و روشن نیست ( عوامل اقتصادی ، شرایط فرهنگی ، شرایط سیاسی، محیط اجتماعی ، ساختار حقوقی ........ )

محیط اختصاصی Specific Environment   : بخشی از محیط سازمان بوده که بطور مستقیم با سازمان دررسیدن به اهدافش مرتبط می­شود محیط اختصاصی هر سازمان منحصر به فرد بوده و با تغییر شرایط ، تغییر می­کند .( مشتریان ، عرضه کنندگان ، رقبا ، نهاد های قانونگذاری ، دولتی ،.......)

  • محیط اختصاصی یک سازمان بر اساس قلمرو انتخابی آن ، تغییر خواهد کرد
ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٧:٢٠ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٦/٢٥

عوامل تعیین کننده ساختار(بخش سوم:تکنولوژی)

 

تکنولوژی Technoligy 

تکنولوژی: به اطلاعات ، تجهیزات ، فنون و فرایندهای لازم برای تبدیل نهاده ها به ستاده ها اطلاق می­شود.

پژوهش وودواردWodoward  : بررسی وی  روی تکنولوژی تولید متمرکز بود و شرکت ها را برحسب یکی از انواع سه گانه تکنولوژی تولید واحدی ،انبوه وفرایندی طبقه بندی کرد .

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۳:٢٠ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۱٦

عوامل تعیین کننده ساختار(بخش دوم:اندازه)

تعریف اندازه سازمان :

کیمبرلی بیان می­کند که بزرگی سازمان دارای چهار عنصر یا جزء است :

  1. ظرفیت فیزیکی سازمان ( تعداد تخت­های بیمارستان، تعداد خطوط تولید ، تعداد کلاس­های دانشگاه، ......)
  2. کارکنان موجود سازمان : رایج­ترین معیار ( کارکنان نیمه­وقت، کارو کسب فصلی، نوع صنعت)
  3. ورودی و خروجی سازمان : ( تعداد مشتریان و تعداد دانشجویان و فروش )
  4. منابع مادی و مالی

          اندازه یک سازمان بر ساختارش تأیثر می­گذارد.

         وقتی سازمانی کارکنان عملیاتی بیشتری استخدام می­کند تا از مزایای اقتصادی حاصل از تخصص­گرایی آنها بهره­مند گردد، در نتیجه تفکیک افقی افزایش خواهد یافت و برای ایجاد هماهنگی بین واحدهای مختلف، تفکیک عمودی درون سازمان افزایش خواهد یافت و در نتیجه موجب خواهد شد که سازمان از نظر جغرافیایی گسترش پیدا کند و باعث گستردگی پیچیدگی بیشتر سازمان خواهد شد و چون مدیر نمی­تواند بطور مستقیم برهمه فعالیت­های سازمان نظارت نماید، بجای اعمال کنترل مستقیم به اجرای قوانین و مقررات رسمی مبادرت خواهد ورزید. و نهایتاً چون مدیریت عالی از سطوح عملیاتی دورتر می­شود، برای   تصمیم­گیری معقول و آگاهانه از سیستم تصمیم­گیری غیر متمرکز به جای متمرکز استفاده می­گردد. ( اینها نشان دهنده تغییرات ساختاری بنیادی است )

 

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٩:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٥/۱

سازمان مجازی

عصر جدید با سازمانهای پیچیده، پویا و متحول همراه خواهد بود. در این سازمانها، مرزهای سنتی موجود از بین خواهد رفت، فرهنگ های مختلف در هم خواهـند آمیخت و در زیر پای فرهنگهای غنی‌تر ناپدید خواهند شد. بسیاری از مشاغل دوباره طراحی خواهند شد و ورود فناوری اطلاعات تغییراتی در ساختار سازمانها به وجود خواهد آورد.
همچنانکه آلوین تافلر (1990) در دوره چهارم از موج سوم تمدن بشری اشاره کرده، در دهه گذشته تغییرات بسیار شگرفی در ساختار سازمانها پدیدار شده است. در این میان ساختارهایی در حال تشکیل است که پیش از این وجود نداشت. بسیاری از این تحولات و در حقیقت زیربنای اصلی تمامی این تغییرات، گرایش به ایجاد سیستم های یکپارچه رایانه ای است که با معرفی سخت افزارها و نرم افزارها و وسایل ارتباطی پیچیده در سطح دنیا توام است.
در این مقاله به مواردی همچون تعاریف و ویژگیهای مهم سازمانهای مجازی، اداره مجازی و انواع آن، همکاری مجازی، رهبری و نقشهای آن در سازمانهای مجازی اشاره شده است.
مجازی سازی و شرکتهای مجازی مفاهیمی هستند که در عصراطلاعات و پس از ظهور پیشرفتهای شگرف در صنعت فناوری اطلاعات مطرح گردیدند. امروزه وسایل ارتباطی نظیر ماهواره، کامپیوترهای شخصی، شبکه های کامپیوتری، اینترنت، پست الکترونیکی و... بسترهایی را به وجود آورده اند که صاحبان و مدیران شرکتها (علی الخصوص شرکتهای بزرگ و بین المللی) را مجاب به پراکنده ساختن ادارات وکارمندان خود به مکانهایی دور از اداره مرکزی، کرده است.

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱۱:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/٢۱

عوامل تعیین­کننده ساختار(بخش اول:استراتژی)

 

استراتژی

پیتر دراکر : ساختار وسیله­ای است برای حصول اهداف بلندمدت و کوتاه­مدت سازمان. از این رو هر نوع بحث و بررسی پیرامون ساختار باید با اهداف و استراتژی آغاز گردد.

استراتژی چیست ؟

فرایند تعیین اهداف بنیادی بلندمدت، اتخاذ شیوه کار و تخصیص منبع لازم برای رسیدن به اهداف

  اهداف به نتایج نهائی برمی­گردد.

  استراتژی هم به نتایج نهائی و هم وسایل نیل آنها اشاره دارد.

دو نظریه در مورد استراتژی :

  1. حالت طرح­ریزی ( Planning mode ) این نظریه استراتژی را به عنوان طرح یا یک رشته رهنمودهایی واضح و روشن که از قبل تدوین شده، توجیه و تشریح می­کند براین اساس، مدیران مقصدی که می­خواهند به آن برسند مشخص کرده در راستای رسیدن به آن یک طرح اصولی و ساختارمند تدوین می­کند.
  2. حالت تکاملی ( Evolutionary ) براساس این نظریه، استراتژی الزاماً طرحی اصولی و سنجیده نیست، بلکه در طی زمان به عنوان یک الگو در جریان تصمیمات مهم ظهور پیدا می­کند. ( شرکت­های بازرگانی از این حالت تبعیت   می­کنند)

      مزیت اصلی روش دوم، در توانایی آن به منظور انطباق با استراتژی­های ایستا و پویا است.

      آثار فرایندهای پردازش درون سازمان، محیط و عوامل دیگر بر روی ساختار از طریق استراتژی صورت  می­پذیرد.

 

 

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱٠:٢٦ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩

حیطه نظارت

حیطه نظارت:تعداد نفراتی که از یک مدیر دستور می گیرند و به او گزارش می دهند.

عوامل تعیین کننده حیطة نظارت

1- ویژگیهای شخصی

از میان ویژگیهای فردی مدیر، دو مورد تأثیر بیشتری بر حیطه نظارت وی دارند:

«چگونگی نگرش» و «میزان توانایی و لیاقت» وی.

همچنین وجود کارکنان لایق و توانمند استفاده از حیطة نظارت گسترده­تری را امکانپذیر می سازد.

2- عوامل شغلی

ماهیت وظایف شغلی مدیر، اثر حایز اهمیتی بر تعیین حیطة نظارت مناسب برای وی دارد.

عواملی نظیر «اهمیت نسبی مشاغل کارکنان تحت سرپرستی» و «میزان نیاز آنان به مشورت با مدیران مافوق» بر اندازة حیطه نظارت تأثیر می­گذارند.

هر چه میزان «تنوع وظایف شغلی کارکنان» کمتر باشد، می توان حیطه نظارت مدیر را افزایش داد. «درجه تشابه وظایف کارکنان تحت امر» و «میزان استاندارد بودن کار آنان» نیز از عوامل مؤثر بر تعیین حیطة نظارت محسوب می­شوند.

 

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٢:۱٦ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩

روندهای جدید در سازماندهی

 

1-  کوتاه ساختن «خط فرمان»- حذف سطوح مدیریتی غیر ضروری

2-  کاهش وحدت فرماندهی- بدین معنی که با استفاده از تیمهای ترکیبی و گروههای ضربت، ساختارهای افقی­تر به کار گرفته می شوند.

3-  گسترش حیطة کنترل و نظارت- در نتیجه «خط فرمان» آنها کوتاهتر می­شود و «اهتمام به توانمندسازی کارکنان» اولویت بیشتری می یابد و هر مدیر موظف می شود تا مسؤولیت رسیدگی به کار تعداد بیشتری از کارکنان را- که به نظارت کمتری نیاز دارند بر عهده بگیرد.

4-  افزایش تفویض اختیار و توانمند سازی کارکنان

5-  افزایش عدم تمرکز همراه با کنترل متمرکز- در عین حال که توانمند سازی و عوامل مربوط به آن، به افزایش عدم تمرکز در سازمانها می انجامد، پیشرفت در فن­آوری اطلاعات و سیستمهای مدیریت امکان حفظ کنترل متمرکز را افزایش می­دهد.

6-  کاهش بخشها و واحدهای ستادی

منبع:مبانی مدیریت-دکترعلیرضا رضائیان

 

 

  
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱:٥٥ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩

صف و ستاد Line and staff

 

 وظایف و کارهای واحدهای صفی به طور مستقیم با اهداف سازمان سر و کار درند. یعنی انجام وظایف صفی به طور مستقیم به تحقق اهداف سازمان کمک می­کند در حالی که واحدهای ستادی به طور غیر مستقیم، از طریق کمک به انجام وظایف صفی، در تحقق اهداف سازمان مؤثرند.

واحدهای ستادی به دو دلیل در سازمان مورد توجه قرار می گیرند:

1- توسعه یافتن سازمان و مطرح شدن نیاز به بخشهای پشتیبانی برای حمایت از بخشهای عملیاتی

2-  افزایش پیچیدگی در فراگردها، جریان کارها، روشها و عناصر سازمانی، بویژه افزایش پیچیدگی فنی و فن­آوری

مزایای استفاده از واحدهای تخصصی به صورت ستادی، عبارتند از:

1-  صرفه­جویی ناشی از تمرکز فعالیتهای خدماتی در واحدهای تخصصی ویژه

2-   ارتقاء سطح مهارت کارکنان متخصص برای ارائه خدمات تخصصی مورد نظر

معایب استفاده از واحدهای تخصصی ستادی عبارتند از:

1-  دست یافتن به کارایی به قیمت از دست دادن اقتدار منطقی مورد نیاز در واحدهای صفی

2-  ایجاد امکان سوء استفاده از قدرت در واحدهای ستادی (برای کنترل غیر ضروری واحدهای صفی)

3  افزایش احتمال بروز اختلال در روند ارائه خدمات ستادی به واحدهای صفی

 

 

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱:٤٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩

اثر بخشی سازمانی

 

اهمیت اثر بخشی سازمانی

پاسخ تئوری سازمان به این سؤال که چه چیزی یک سازمان را اثر بخش می­سازد؟ این است که ساختار صحیح، سازمان را اثر بخش می کند.

روشی که ما به وسیله آن افراد و مشاغل را با هم ترکیب کرده و قوانین و روابط حاکم بین آنها را تعریف می کنیم، عامل مهمی در موفقیت یا عدم موفقیت سازمانها محسوب  می شود. سازمانها محسوب می شود.

تئوری سازمان به عنوان یک رشته، نوعی از ساختار سازمانی که اثر بخشی را موجب شده و یا اینکه آنرا بهبود می دهد تبیین می کند.

در جستجوی یک تعریف

اثر بخشی به عنوان میزان یا حدی که یک سازمان به اهدافش محقق می سازد، تعریف شده بود. که این هدف بقاء است.

حتی هدف بقاء که تقریباَُُ همگی به مهم بودن آن اتفاق نظر دارنددر شرایطی ممکن است به عنوان ضابطه اثر بخشی از اعتبار بیفتد .

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱:٠٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩

نگرش سیستمی (The system theory)

    تعریف سیستم : سیستم عبارت است از مجموعه ای از عناصر که با یکدیگر تعامل داشته باشند بر هم تاثیر گذاشته و از یکدیگر  تاثیر پذیرفته وجهت رسیدن به یک هدف مشخص تلاش می کنند .

          عناصر اصلی سیستمهای باز :

          1-داده

          2-فرایند

          3-ستاده

›          4-بازخورد

ویژگی های نظریه عمومی سیستم ها :

           به هم پیوستگی و وابستگی اجزاء ، ویژگی ها و رخدادها و مانند آن .

           کل گرایی 

            هدف جویی

            ورودی ها وخروجی ها

            تبدیل

            تفکیک و جداسازی

            سلسله مراتب

             ویژگی دورانی

             اصل آنتروپی ( Entropy )

             اصل هم پایانی (  Equifinality)

             اصل هم نیروزایی / هم افزایی ( synergy) :

          وضعیت ثابت و تعادل پویا /( Balance between maintainer and adaptive activities )

           تطبیق با محیط و انعطاف پذیری ( مروین گدوالدر – نظریه دوام نهایی ) :

        « دوام وبقای سیستم به قدرت انعطاف و انطباق آن با محیط بستگی دارد »

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٥:۱۳ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱۸

ابعاد ساختار سازمانی

 

ابعاد  یا عناصر ساختار سازمانی : اجزاء سه­گانه­ای که برای سازمانی بکار می­گیریم : 1 – پیچیدگی  2 – رسمیت  3 – تمرکز هستند.

تمرکز : نسبت مشاغلی که متصدیان آنها را در تصمیم­گیری مشارکت نموده و تعداد حوزه هایی که اینها در آن مشارکت

 می­کنند. میزانی از اطلاعات که بین سطوح سازمان پخش شده و همچنین مشارکت افراد در برنامه­ریزی

پیچیدگی : به تعداد متخصصین و فعالیت­های حرفه­ای و همچنین طول دوره آموزش حرفه­ای کارکنان اشاره دارد.

رسمیت : حدی که نقش کارکنان با توسل به اسناد و مدارک رسمی تعریف می­شود.

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٤:٢٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱۸

مبانی ساختار سازمانی

سازمان چیست؟

سازمان پدیده­ای اجتماعی به شمار می آید که به طور آگاهانه هماهنگ شده و دارای حدود و ثغور نسبتاً مشخصی بوده و برای تحقق هدف یا اهدافی، براساس یک سلسله مبانی دائمی فعالیت می کند.

ساختار سازمان چیست؟

ساختار سازمانی تصریح می کند که وظایف، چگونه تخصیص داده شوند، چه شخصی به چه کسی گزارش دهد و سازوکارهای هماهنگی رسمی و همچنین الگوهای تعاملی سازمانی که باید رعایت شوند کدامند؟

ما ساختار را به عنوان یکی از اجزاء سازمان، که از عنصر پیچیدگی، رسمیت و تمرکز تشکیل شده، تعریف می کنیم.

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٤:۱٩ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱۸

مدیریت دانش(سازماندهی بر مبنای دانش)

 ابعاد یا عناصر ساختار سازمانی پیچیدگی،رسمیت وتمرکز می باشد.ولی وقتی سازماندهی بر مبنای دانش مطرح باشد،ابعاد ساختار تغییر پیدا می کند.

ابعاد ساختار به شکل سنتی:پیچیدگی،رسمیت و تمرکز

ابعاد ساختار برای سازمانهای دانش محور:روابط مبتنی بر اعتماد،روابط عاطفی فراگیروروابط تعاملی بیرونی

نگاه دانش محور

دانش محور بودن، بیش از آنکه یک واقعیت سازمانی باشد، یک دیدگاه مدیریتی است. هر سازمانی را میتوان با این نگاه بررسی و مدیریت کرد.

همه سازمانها به نحوی دانش تولید میکنند و یا از دانش موجود استفاده می کنند

 

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۳:۱٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱۸

IT و عوامل تعیین‌کننده ساختار

 

عوامل تعیین‌کننده ساختار:

    تکنولوژی

    استراتژی

    قدرت

    محیط

    اندازه

اطلاعات و دسترسی به موقع به اطلاعات دقیق در طول تاریخ موجب انجام اقداماتی چشمگیر در محیط های مبهم شده‌است. به طور مثال می‌توان به کامپیوتر رمزشکن انیگما به عنوان اولین کاربردهای تکنولوژی کامپیوتری در جنگ جهانی دوم اشاره‌کرد.

در تجارت نیز اطلاعات دقیق و به موقع، سازمان‌ها را قادر می‌سازد منابع خود را به شکلی کاراتر برنامه‌ریزی، تخصیص، هماهنگ و کنترل کنند.

با توجه به شعار اثبات شده ” اطلاعات قدرت است“ و بر طبق مکتب فکری پردازش اطلاعات، سازمان‌ها وجود دارند تا اطلاعاتی را پردازش کنند که امکان تصمیم‌گیری اثربخش‌تر را برای آن‌ها فراهم‌می‌کند.

اطلاعات مرتبطی که مدیران را قادرمی‌کند در مواجهه با عدم اطمینان و ابهام در کسب و کار که ویژگی قطعی محیط‌های تجاری فعلی است تصمیمات بهتری بگیرند

البریث(Galbraith) با مرتبط کردن متغیر حیاتی عدم اطمینان کاری به پردازش اطلاعات، بیان می‌کند:

” هر چه عدم اطمینان کار بیشتر باشد، میزان اطلاعات مورد نیاز که باید در طول اجرای کار به منظور رسیدن به سطح معینی از عملکرد توسط تصمیم‌گیرندگان پردازش شود، بیشتر می‌شود.“

ادامه مطلب   
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ٥:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٤