مرکز تخصصی مدیریت MBA ایران

علمی -خبری - تحلیلی

صف و ستاد Line and staff

 

 وظایف و کارهای واحدهای صفی به طور مستقیم با اهداف سازمان سر و کار درند. یعنی انجام وظایف صفی به طور مستقیم به تحقق اهداف سازمان کمک می­کند در حالی که واحدهای ستادی به طور غیر مستقیم، از طریق کمک به انجام وظایف صفی، در تحقق اهداف سازمان مؤثرند.

واحدهای ستادی به دو دلیل در سازمان مورد توجه قرار می گیرند:

1- توسعه یافتن سازمان و مطرح شدن نیاز به بخشهای پشتیبانی برای حمایت از بخشهای عملیاتی

2-  افزایش پیچیدگی در فراگردها، جریان کارها، روشها و عناصر سازمانی، بویژه افزایش پیچیدگی فنی و فن­آوری

مزایای استفاده از واحدهای تخصصی به صورت ستادی، عبارتند از:

1-  صرفه­جویی ناشی از تمرکز فعالیتهای خدماتی در واحدهای تخصصی ویژه

2-   ارتقاء سطح مهارت کارکنان متخصص برای ارائه خدمات تخصصی مورد نظر

معایب استفاده از واحدهای تخصصی ستادی عبارتند از:

1-  دست یافتن به کارایی به قیمت از دست دادن اقتدار منطقی مورد نیاز در واحدهای صفی

2-  ایجاد امکان سوء استفاده از قدرت در واحدهای ستادی (برای کنترل غیر ضروری واحدهای صفی)

3  افزایش احتمال بروز اختلال در روند ارائه خدمات ستادی به واحدهای صفی

 

 


صف : واحدهائی هستند که وظایف اصلی سازمان را انجام می دهند و مستقیما به تحقق اهداف سازمانی کمک می کنند .

              

ستاد:
واحدهائی هستند که از واحدهای صفی پشتیبانی می کنند.

 
                         


مزایا و معایب تشکیل ستاد :
مزایا :

1- صرفه جوئی ناشی از تمرکز فعالیت ها دریک واحد
2-    ارتقا سطح مهارت کارکنان متخصص برای ارائه خدمات تخصصی

 


 معایب :
1- دست یافتن به کارائی به قیمت از دست دادن اقتدار منطقی در واحدهای صفی
2- ایجاد امکان سوء استفاده از قدرت در واحدهای ستادی ( برای کنترل صف)
3- افزایش بروز اختلال در روند ارائه خدمات ستادی به واحدهای صفی

 


 

انواع واحدهای ستادی

ستاد شخصی

منظور از ستاد شخصی واحد یا فردی است که به طور اختصاصی در خدمت یک مدیر اجرایی قرار دارد.

ستاد تخصصی

منظور از ستاد تخصصی، واحدی تخصصی است که برای انجام وظایف ویژه­ای ایجاد می شود؛ نظیر واحد حسابداری، امور کارکنان،

ستاد عمومی

منظور از ستاد عمومی، واحدی است که کمکهای گسترده­ای به مدیریت عالی سازمان می کند و فعالیتهای آن، مانند سایر واحدهای پشتیبانی، محدود به انجام وظایف یک ادارة خاص نمی­شود. ستادهای عمومی به دو نوع تقسیم می­شوند:

1-   ستاد عمومی شخصی

2-    ستاد عمومی تخصصی

منظوراز ستاد عمومی شخصی، فرد یا واحدی است که به رئیس­سازمان کمک­می­کند و همانند «چشم و گوش» درخدمت وی قرارمی­گیرد. ستاد عمومی تخصصی واحدی است که برای انجام اموری نظیر بازاریابی، روابط کار طراحی و مهندسی، و نظایر آن ایجاد می شود.

به طور کلی برای سازماندهی می توان دو مبنا را مد نظر قرار داد:

1-      سازماندهی بر مبنای هدف

2-      سازماندهی بر مبنای فراگرد

علت اختلاف صف و ستاد در یک سازمان

¨     مسئولان صفی و ستادی به نقش خود در سازمان ونقش یکدیگر واقف نیستند

منابع:اصول مدیریت -دکتر علیرضا رضائیان-سمت

         مدیریت عمومی دکتر سید مهدی الوانی -نشر نی

         تئوری سازمان -استیفن رابینز-مرکز پژوهشهای فرهنگی 

  
نویسنده : رحیم فرضی پور ; ساعت ۱:٤٤ ‎ق.ظ روز ۱۳٩٠/٤/۱٩